ტრადიციიდან თანამედროვე ბიოსამედიცინო მეცნიერებამდე

ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ალექსანდრე ნათიშვილის მორფოლოგიის ინსტიტუტის ისტორია 1946 წლიდან იწყება. ინსტიტუტი დააარსა საქართველოში მეცნიერული მორფოლოგიის ფუძემდებელმა, აკადემიკოსმა ალექსანდრე ნათიშვილმა.

დაარსებიდანვე ინსტიტუტი იქცა მორფოლოგიური მეცნიერებების მნიშვნელოვან სამეცნიერო ცენტრად და ათწლეულების განმავლობაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა საქართველოში ანატომიის, ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის, პათოლოგიისა და ექსპერიმენტული მედიცინის განვითარებაში.

ალექსანდრე ნათიშვილი და ქართული მორფოლოგიური სკოლა

სამეცნიერო მიმართულებების ჩამოყალიბება

ინსტიტუტის ისტორია მჭიდროდ უკავშირდება საქართველოში ახალი სამეცნიერო მიმართულებებისა და კვლევის მეთოდების განვითარებას.

ინსტიტუტმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა:

ექსპერიმენტული მოდელირების განვითარებაში — მორფოლოგიური კვლევის ექსპერიმენტულ მედიცინასთან დაკავშირებაში;

ორგანოთა ხელოვნური ანალოგებით ჩანაცვლების მიმართულების განვითარებაში;

ელექტრონული მიკროსკოპიის დანერგვაში — საქართველოში პირველად სწორედ ინსტიტუტში დაინერგა ელექტრონული მიკროსკოპია, რამაც უჯრედული და სუბუჯრედული სტრუქტურების კვლევის შესაძლებლობები მნიშვნელოვნად გააფართოვა;

ჰისტოქიმიური და იმუნოჰისტოქიმიური მეთოდების დანერგვაში, რომლებმაც პათოლოგიური პროცესების კვლევის ახალი შესაძლებლობები შექმნა;

ანტროპოლოგიის, ანდროლოგიისა და გერონტოლოგიის, როგორც დამოუკიდებელი სამეცნიერო მიმართულებების ჩამოყალიბებასა და განვითარებაში.

მორფოლოგიიდან ტრანსლაციურ მედიცინამდე

ინსტიტუტის განვითარების მნიშვნელოვანი თავისებურება ყოველთვის იყო ფუნდამენტური მორფოლოგიური კვლევის პრაქტიკულ მედიცინასთან დაკავშირება.

ტრადიციული ანატომიური და მორფოლოგიური კვლევები თანდათან შეივსო ექსპერიმენტული, კლინიკურ-დიაგნოსტიკური და თანამედროვე მოლეკულური მეთოდებით.

დღეს ინსტიტუტის სამეცნიერო პროფილი აერთიანებს კლინიკურ და ექსპერიმენტულ პათოლოგიას, კლინიკურ ანატომიასა და ექსპერიმენტულ მოდელირებას, გერონტოლოგიასა და პალიატიურ მედიცინას, მოლეკულურ და ციფრულ პათოლოგიას, ელექტრონულ მიკროსკოპიას, უჯრედულ და ქსოვილოვან კვლევებსა და სხვა თანამედროვე ბიოსამედიცინო მიმართულებებს.

ტრადიციის გაგრძელება თანამედროვე ეპოქაში

XXI საუკუნეში მორფოლოგიური მეცნიერებები სულ უფრო მეტად უკავშირდება მოლეკულურ მონაცემებს, ციფრულ ტექნოლოგიებსა და პერსონალიზებულ მედიცინას.

ამ განვითარების ნაწილია ინსტიტუტში მოლეკულური პათოლოგიის მიმართულების გაძლიერება, თანამედროვე კვლევითი და სასწავლო ინფრასტრუქტურის განვითარება და ციფრული პათოლოგიისა და ხელოვნური ინტელექტის ინტეგრირება ბიოსამედიცინო კვლევებში.

ბოლო წლებში ინსტიტუტის კვლევითი საქმიანობა მოიცავს ორგანოთა რეგენერაციასა და ტრანსპლანტაციას, სიმსივნის მოლეკულურ პათოლოგიას, ნეიროდეგენერაციულ პროცესებს, გერონტოლოგიასა და პალიატიურ მედიცინას, ციფრულ პათოლოგიასა და AI-ზე დაფუძნებულ ბიოსამედიცინო კვლევებს. პარალელურად ფართოვდება საერთაშორისო კვლევითი თანამშრომლობა და ინსტიტუტის მონაწილეობა საერთაშორისო საგრანტო პროექტებში.

80 წელი მეცნიერების სამსახურში

2026 წელს ალექსანდრე ნათიშვილის მორფოლოგიის ინსტიტუტს დაარსებიდან 80 წელი შეუსრულდა.

რვა ათწლეულის განმავლობაში ინსტიტუტმა გაიარა გზა კლასიკური მორფოლოგიური კვლევებიდან თანამედროვე მოლეკულურ, ტრანსლაციურ და ციფრულ ბიოსამედიცინო მეცნიერებამდე.

დღეს ინსტიტუტის განვითარება ეფუძნება იმავე პრინციპს, რომელიც მის ისტორიას გასდევს — სამეცნიერო ტრადიციის შენარჩუნებას და ახალი ცოდნისა და ტექნოლოგიების მუდმივ ინტეგრაციას.